Jak reagować w sytuacji zagrożeń

Informacje o sposobie postępowania w razie zaistnienia zagrożeń.
Opracowanie na podstawie materiałów Rządowego Centrum Bezpieczeństwa [https://rcb.gov.pl/alertrcb/zagrozenia-poradniki]
W czasie burzy najbezpieczniej przebywać wewnątrz budynku.

Uwagi ogólne:
  • nie wychodź z domu, jeśli to nie jest konieczne
  • zabezpiecz drzwi i okna oraz przedmioty na parapecie i balkonie
  • odłącz od prądu sprzęt domowy
  • jeśli jedziesz autem - zjedź na parking z dala od drzew
  • jeśli jesteś w górach - jak najszybciej zejdź ze szczytu
  • jeśli pływasz - natychmiast wyjdź z wody i oddal się od brzegu
  • unikaj otwartych przestrzeni
  • nie stój pod jedynym w okolicy drzewem czy masztem
  • unikaj dotykania metalowych przedmiotów
  • jeśli zauważysz niebezpieczne zdarzenie - dzwoń po pomoc


Jeśli jesteś poza domem:
  • jak najszybciej znajdź bezpieczne schronienie,
  • unikaj przebywania pod drzewami,
  • unikaj przebywania na otwartej przestrzeni,
  • jeśli jesteś na otwartej przestrzeni - znajdź, o ile to możliwe, obniżenie terenu i kucnij (nie siadaj i nie kładź się) ze złączonymi i podciągniętymi pod siebie nogami,
  • jeżeli pływasz w wodzie lub jesteś na łodzi - wyjdźna brzeg i oddal się od wody,
  • unikaj dotykania przedmiotów zrobionych z metalu oraz przebywania w ich pobliżu - mogą "przyciągać" pioruny,
  • pozostań w samochodzie (jeżeli jesteś akurat w podróży) - samochód stanowi dobrą ochronę przed uderzeniem pioruna,
  • natychmiast przykucnij jeżeli czujesz ładunki elektryczne w powietrzu, a włosy "stają nam dęba",
  • osoby przebywające w grupie na otwartej przestrzeni powinny się rozproszyć na odległość kilkudziesięciu metrów, aby w przypadku uderzenia pioruna część grupy mogła udzielić pomocy porażonym,
  • jeżeli widzisz zwisające przewody elektryczne, natychmiast powiadom odpowiednie służby. Pod żadnym pozorem do nich nie podchodź.


Jeśli jesteś w domu:
  • unikaj używania sprzętów elektrycznych i elektronicznych zasilanych z sieci (suszarki do włosów, miksery itp.) - w przypadku uderzenia pioruna w naziemną sieć elektroenergetyczną, grozi to porażeniem impulsem rozchodzącym się w przewodach instalacji elektrycznej,
  • odłącz od sieci elektroniczny sprzęt domowy (sprzęt RTV, komputery) - to uchroni go przed uszkodzeniem w przypadku tzw. przepięcia,
  • przygotuj latarkę z bateriami, na wypadek przerw w dostawie prądu,
  • jeżeli widzisz iskrzenie domowej instalacji elektrycznej, popalone przewody lub czujesz swąd - wyłącz elektryczność oraz gaz i natychmiast wezwij odpowiednie służby techniczne.


Porażenie piorunem - co robić:
  • zbadaj stan ogólny poszkodowanego,
  • sprawdź czy oddycha i czy tętno jest wyczuwalne,
  • jeżeli u osoby porażonej piorunem doszło do zatrzymania oddechu, jak najszybciej rozpocznij sztuczne oddychanie, natomiast jeżeli tętno nie jest wyczuwalne niezbędne jest rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej czyli zewnętrznego masażu serca.
Wichura - wiatr o prędkości do 88 km/h może łamać drzewa, zrywać dachówki i uszkadzać budynki.
Silna wichura - wiatr wiejący do 102 km/h może zrywać dachy, wyrywać drzewa z korzeniami czy łamać słupy energetyczne.
Wiatr wiejący z prędkością powyżej 103 km/h może stwarzać zagrożenie życia.


Przed wichurą:
  • usuń z parapetów, balkonu, obejścia wszystkie przedmioty, które mogą zostać porwane przez wiatr i stanowić zagrożenie,
  • zamknij okna i drzwi, jeżeli istnieje taka potrzeba dodatkowo je zabezpiecz;
  • przygotuj oświetlenie zastępcze - latarki z zapasem baterii;
  • naładuj telefon komórkowy;
  • zapewnij bezpieczeństwo swoim zwierzętom, zwłaszcza tym przebywającym na zewnątrz;
  • znajdź bezpieczne miejsce dla swojego pojazdu - nie parkuj w pobliżu drzew, reklam, szyldów i słupów trakcji energetycznej.


Podczas wichury:
  • nie wychodź na zewnątrz, jeżeli nie jest to niezbędne;
  • jeżeli jesteś poza domem, poszukaj bezpiecznego schronienia;
  • nie zatrzymuj się pod drzewami, wyłącz gaz i elektryczność, aby ograniczyć niebezpieczeństwo powstania pożaru;
  • nie korzystaj z windy, ponieważ w przypadku zaniku zasilania istnieje ryzyko uwięzienia;
  • zachowaj szczególną ostrożność podczas jazdy samochodem, po pierwsze ze względu na mogące się łamać konary, po drugie - przy wyjeździe z osłoniętej drogi na otwartą przestrzeń istnieje ryzyko zdmuchnięcia samochodu.


Po wichurze:
  • poinformuj odpowiednie służby (straż pożarną, policję, pogotowie energetyczne, gazowe, itp.) o zdarzeniach, które mają znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi;
  • pomóż osobom rannym i poszkodowanym - udziel im pierwszej pomocy;
  • uważaj na leżące lub zwisające przewody elektryczne, pod żadnym pozorem ich nie dotykaj i nie próbuj ich samodzielnie usuwać;
  • zrób zdjęcia zniszczeń w Twoim domu (budynku i wyposażenia), gdyż mogą stanowić dowód w procedurze odszkodowawczej;
  • wezwij służby techniczne, uprzednio wyłączając gaz i elektryczność w przypadku gdy zobaczysz iskrzenie instalacji elektrycznej, popalone przewody lub też poczujesz swąd spalonej instalacji.
W razie zagrożenia powodziowego śledź na bieżąco prognozy, komunikaty i ostrzeżenia hydrologiczne i meteorologiczne wydawane przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodne.

  • słuchaj komunikatów o zagrożeniu i sposobach postępowania w lokalnym radiu lub telewizji;
  • jeśli to możliwe, odeślij dzieci i osoby starsze w bezpieczne miejsce np. do znajomych czy rodziny;
  • upewnij się, że wszyscy członkowie rodziny, zwłaszcza dzieci, wiedzą co robić w razie powodzi, ustal sposoby kontaktowania się, drogi ewakuacji;
  • naucz członków rodziny odłączania źródeł energii, gazu i wody;
  • przenieś wartościowe rzeczy na górne kondygnacje budynku;
  • zadbaj o to, by telefon komórkowy cały czas był w pełni naładowany;
  • przygotuj w bezpiecznym miejscu lekarstwa, dowody tożsamości, kosztowności, pieniądze, dokumenty dotyczące domu i posiadanych gruntów, dokumentację działalności gospodarczej i polisy ubezpieczeniowe;
  • zaopatrz dom w niezbędną ilość żywności o długiej ważności do spożycia, wodę i przygotuj odpowiednią odzież, latarki, koce i środki higieniczne;
  • pojazdy z terenu posesji przestaw w niezagrożone powodzią miejsca;
  • zabezpiecz budynek i przygotuj worki z piaskiem;
  • przygotuj zwierzęta hodowlane do ewakuacji, porozmawiaj z sąsiadami o pomocy przy załadunku;
  • rozważ ewakuację zwierząt zaraz po ogłoszeniu alarmu powodziowego. Taka ewakuacja jest zawsze dużo trudniejsza niż ewakuacja ludzi i zajmuje dużo czasu. Sprzęt pływający w dyspozycji straży pożarnej i wojska bardzo często nie nadaje się do ewakuacji dużych zwierząt;
  • karmę dla zwierząt przenieś w niezagrożone zalaniem miejsce;
  • zabezpiecz substancje niebezpieczne - pestycydy, środki owadobójcze, farby, lakiery, rozpuszczalniki i inne środki chemiczne;
  • zabezpiecz zbiorniki z olejem, paliwem;
  • jeśli masz sprzęt pływający (pontony, łodzie itp.), utrzymuj go w sprawności i używaj go wyłącznie podczas zagrożenia życia;
  • przygotuj się do ewakuacji. Pozostawanie na zalanym terenie to ogromne ryzyko: oprócz zagrożenia utonięciem, należy liczyć się z chorobami zakaźnymi, brakiem prądu, wody i kanalizacji; po odmowie ewakuacji otrzymanie niezbędnej pomocy na czas może nie być możliwe.
Wypoczynek nad wodą - ogólne zasady bezpieczeństwa:

  • nigdy nie wchodź do wody po alkoholu i środkach odurzających
  • nie skacz do wody w nieznanych miejscach
  • pływaj tylko w miejscach do tego wyznaczonych
  • stosuj się do poleceń ratownika
  • nie wbiegaj do wody rozgrzanym
  • nie wypływaj na materacu daleko od brzegu
  • nie pływaj bezpośrednio po posiłku
  • załóż kapok na łódce, kajaku i rowerze wodnym
O upale mówimy wówczas, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C.


Uwagi ogólne:
  • ogranicz przebywanie w pełnym słońcu
  • pij dużo niegazowanej wody
  • jeśli nie musisz - nie wychodź z domu
  • noś nakrycie głowy
  • stosuj kremy z filtrem UV
  • unikaj wysiłku fizycznego
  • nie zostawiaj dzieci i zwierząt w aucie
  • nie pij alkoholu (odwadnia organizm)
  • w ciągu dnia zamknij i zasłoń okna
  • noś lekką i przewiewną odzież


Ochrona:
  • ogranicz opalanie - zbyt długie przebywanie na słońcu jest szkodliwe dla organizmu; należy przebywać na słońcu nie dłużej niż maksymalnie 2 godz. stosując przy tym kremy ochronne;
  • dzieci i osoby starsze nie powinny wychodzić z domu, a jeżeli jest to niezbędne, to koniecznie z nakryciem głowy;
  • w ciągu dnia zamykaj w domu okna i żaluzje, by ograniczyć napływ gorącego powietrza do pomieszczeń;
  • unikaj forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia;
  • pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe. Temperatura w nagrzanym samochodzie może dochodzić do 50-60 st. C;
  • nosić lekką i przewiewną odzież z tkanin naturalnych, w jasnych kolorach;
  • nawadniać organizm – pić dużo wody, najlepiej niegazowanej;
  • unikać picia kawy oraz napojów zawierających duże ilości cukru;
  • osoby przyjmujące leki, powinny być w kontakcie z lekarzem, aby sprawdzić jaki wpływ mają one na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową;
  • jeśli odczuwamy zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy, należy skontaktować się z dyspozytorem medycznym, dzwoniąc pod numer alarmowy. Jeśli to możliwe należy przenieść się w chłodne miejsce;
  • unikać skrajnych zmian temperatur – osoby, które pracują w klimatyzowanych pokojach nie powinny od razu wychodzić na zewnątrz, gdzie panuje upał – może to spowodować szok termiczny, zwłaszcza u starszych i bardzo młodych ludzi;
  • będąc nad wodą należy pamiętać, że nie wolno gwałtownie wchodzić do niej bezpośrednio po opalaniu – zanim zaczniemy pływać, należy opłukać ciało wodą, do której wchodzimy i dopiero wtedy powoli się w niej zanurzyć;
  • będąc w podróży, należy częściej robić przerwy i odpoczywać w zacienionych miejscach, by złagodzić negatywny wpływ wysokich temperatur na koncentrację;
  • w upalne dni należy przygotowywać lekkie posiłki, bazujące na owocach i warzywach, które dostarczają organizmowi niezbędnych składników mineralnych i witamin, a unikać tłustych, smażonych i wysokokalorycznych dań, które dodatkowo obciążają i tak zmęczony upałem organizm;
  • unikać spożywania alkoholu, ponieważ sprzyja to odwodnieniu organizmu


Dzieci:
  • ubierać dziecko w lekką, przepuszczającą powietrze, jasną odzież oraz zakładać mu czapeczkę z daszkiem;
  • chronić dziecko przed słońcem, m.in. używając parasolki nad wózkiem nawet wtedy, kiedy ten stoi w ocienionym miejscu;
  • podawać dziecku letnie, lecz nie zimne napoje, w szczególności ziołowe i/lub owocowe herbatki, a także wodę mineralną lub sok;
  • kąpać dziecko w letniej (nie zimnej) wodzie;
  • nie należy nosić dziecka w nosidełku, gdyż w upalne dni może być mu niewygodnie i gorąco;
  • przed wyjściem z dzieckiem na spacer, należy zabrać ze sobą nawilżone chusteczki oraz butelkę z napojem;
  • smarować dziecko kremami z wysokim filtrem;
  • nie należy wychodzić z dzieckiem na zewnątrz w porze, kiedy jest najbardziej gorąco;
  • wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi bakterii salmonelli, dlatego też należy unikać pokarmów z surowych jajek, a także często myć dokładnie ręce.


Seniorzy:
  • osoby starsze zwykle przyjmują większe ilości leków. Podczas upałów, gdy organizm się odwadnia, stężenie leków w organizmie może się zwiększyć nawet do zagrażającego życiu. W związku z tym powinny one bardzo uważnie monitorować swoje samopoczucie, a przede wszystkim stosować się do zaleceń związanych z postępowanie podczas upałów.

Uwagi ogólne:
  • zrezygnuj ze spacerów na powietrzu
  • zrezygnuj z uprawiania sportu na zewnątrz
  • ogranicz wietrzenie pomieszczeń
  • wybierz komunikację publiczną zamiast własnego samochodu
  • jeśli cierpisz na choroby krążenia lub układu oddechowego - skontaktuj się z lekarzem
  • nie pal śmieci w piecu
Czad to nazwa zwyczajowa tlenku węgla. Jest gazem bardzo niebezpiecznym ponieważ jest niewyczuwalny zmysłami człowieka (bezwonny, bezbarwny i pozbawiony smaku). Powstaje podczas procesu niepełnego spalania materiałów palnych.
Czad blokuje dostęp tlenu do organizmu, ponieważ łatwiej niż tlen łączy się z hemoglobiną.


Uwagi ogólne:
  • nie zaklejaj i nie zasłaniaj kratek wentylacyjnych
  • sprawdź szczelność przewodów kominowych
  • wietrz pomieszczenia, w których korzystasz z piecyków, kuchenek czy term gazowych
  • sprawdzaj wentylacje pomieszczeń, zwłaszcza łazienek
  • zainstaluj czujniki alarmowe wykrywające tlenek węgla


Objawy zatrucia tlenkiem węgla zależne są od jego stężenia we wdychanym powietrzu. Do najważniejszych objawów, które mogą mieć różne natężenie, należą:
  • ból głowy;
  • zaburzenia koncentracji;
  • zawroty głowy;
  • osłabienie;
  • wymioty;
  • konwulsje, drgawki;
  • utrata przytomności;
  • śpiączka;
  • zaburzenia tętna;
  • zwolniony oddech.


Okoliczności powstawania czadu i ryzyka zatruciem:
Zagrożenie zatruciami tlenkiem węgla nasila się w okresie jesienno-zimowym, gdy następuje sezon ogrzewania mieszkań i innych pomieszczeń. Przyczyną zatrucia czadem w większości przypadków są:
  • wadliwe lub niesprawne urządzenia grzewcze;
  • niewłaściwa eksploatacja urządzeń grzewczych;
  • niesprawne przewody kominowe w budynków;
  • niedrożna wentylacja pomieszczeń;
  • pożary.


Ochrona przed zatruciem:
  • przeprowadzać kontrole techniczne, w tym sprawdzać szczelności przewodów kominowych i systematycznie je czyścić;
  • systematycznie sprawdzać ciąg powietrza, np. poprzez przykładanie kartki papieru do kratki wentylacyjnej; jeśli nic nie zakłóca wentylacji, kartka powinna przywrzeć do kratki;
  • nie zaklejać i nie zasłaniać kratek wentylacyjnych;
  • upewnić się, że użytkowane piecyki, kuchenki czy termy gazowe są sprawne; używać ich zgodnie z instrukcją producenta;
  • w przypadku wymiany okien na nowe, sprawdzić poprawność działania systemów wentylacji pomieszczeń, ponieważ okna wykonane w nowych technologiach zapewniają dużą szczelność;
  • często wietrzyć pomieszczenie, w których odbywa się proces spalania (kuchnie, łazienki wyposażone w termy gazowe), a najlepiej zapewnić, nawet niewielkie, rozszczelnienie okien;
  • zainstalować czujniki alarmowe wykrywające tlenek węgla w pomieszczeniach, w których odbywa się proces spalania;
  • w wypadku zaobserwowania objawów takich jak duszności, ból i zawroty głowy, nudności, a istnieją przesłanki, że mogą być one wynikiem zatrucia czadem, natychmiast przewietrzyć pomieszczenie i zasięgnąć porady lekarskiej.
  Burza
W czasie burzy najbezpieczniej przebywać wewnątrz budynku.

Uwagi ogólne:
  • nie wychodź z domu, jeśli to nie jest konieczne
  • zabezpiecz drzwi i okna oraz przedmioty na parapecie i balkonie
  • odłącz od prądu sprzęt domowy
  • jeśli jedziesz autem - zjedź na parking z dala od drzew
  • jeśli jesteś w górach - jak najszybciej zejdź ze szczytu
  • jeśli pływasz - natychmiast wyjdź z wody i oddal się od brzegu
  • unikaj otwartych przestrzeni
  • nie stój pod jedynym w okolicy drzewem czy masztem
  • unikaj dotykania metalowych przedmiotów
  • jeśli zauważysz niebezpieczne zdarzenie - dzwoń po pomoc


Jeśli jesteś poza domem:
  • jak najszybciej znajdź bezpieczne schronienie,
  • unikaj przebywania pod drzewami,
  • unikaj przebywania na otwartej przestrzeni,
  • jeśli jesteś na otwartej przestrzeni - znajdź, o ile to możliwe, obniżenie terenu i kucnij (nie siadaj i nie kładź się) ze złączonymi i podciągniętymi pod siebie nogami,
  • jeżeli pływasz w wodzie lub jesteś na łodzi - wyjdźna brzeg i oddal się od wody,
  • unikaj dotykania przedmiotów zrobionych z metalu oraz przebywania w ich pobliżu - mogą "przyciągać" pioruny,
  • pozostań w samochodzie (jeżeli jesteś akurat w podróży) - samochód stanowi dobrą ochronę przed uderzeniem pioruna,
  • natychmiast przykucnij jeżeli czujesz ładunki elektryczne w powietrzu, a włosy "stają nam dęba",
  • osoby przebywające w grupie na otwartej przestrzeni powinny się rozproszyć na odległość kilkudziesięciu metrów, aby w przypadku uderzenia pioruna część grupy mogła udzielić pomocy porażonym,
  • jeżeli widzisz zwisające przewody elektryczne, natychmiast powiadom odpowiednie służby. Pod żadnym pozorem do nich nie podchodź.


Jeśli jesteś w domu:
  • unikaj używania sprzętów elektrycznych i elektronicznych zasilanych z sieci (suszarki do włosów, miksery itp.) - w przypadku uderzenia pioruna w naziemną sieć elektroenergetyczną, grozi to porażeniem impulsem rozchodzącym się w przewodach instalacji elektrycznej,
  • odłącz od sieci elektroniczny sprzęt domowy (sprzęt RTV, komputery) - to uchroni go przed uszkodzeniem w przypadku tzw. przepięcia,
  • przygotuj latarkę z bateriami, na wypadek przerw w dostawie prądu,
  • jeżeli widzisz iskrzenie domowej instalacji elektrycznej, popalone przewody lub czujesz swąd - wyłącz elektryczność oraz gaz i natychmiast wezwij odpowiednie służby techniczne.


Porażenie piorunem - co robić:
  • zbadaj stan ogólny poszkodowanego,
  • sprawdź czy oddycha i czy tętno jest wyczuwalne,
  • jeżeli u osoby porażonej piorunem doszło do zatrzymania oddechu, jak najszybciej rozpocznij sztuczne oddychanie, natomiast jeżeli tętno nie jest wyczuwalne niezbędne jest rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej czyli zewnętrznego masażu serca.
Informacje na podstawie poradników Rządowego Centrum Bezpieczeństwa - https://rcb.gov.pl/alertrcb/zagrozenia-poradniki